Visum Mundi lanceert een podcast-serie over het unieke Wageningse oorlogsverhaal.

‘Met de ogen van nu’, Wageningse oorlogsverhalen die er toe doen! Daarin brengen programmamaker Ton van Rhoon en de historici Evertjan van Roekel en Anika van de Peut de oorlogsgeschiedenis van de stad opnieuw tot leven. Musicus Jasper Somsen componeerde de begeleidende muziek. De serie is het vervolg op de theatervoorstellingen die op 25 april 2025 en 31 mei 2026 in Visum Mundi werden gegeven.

Bevrijdingsstad is een imago om te koesteren, maar de aandacht voor capitulatie en bevrijdingsfestival overschaduwt het totale Wageningse oorlogsverhaal. Dat is spijtig, want wat zich werkelijk in Wageningen afspeelde tijdens de Duitse bezetting staat in feite model voor alles wat zich tussen 1940 en 1945 afspeelde in ons land.

Naast een inleidend deel bestaat de postcast-serie uit zeven inhoudelijke delen. Daarin wordt de oorlogsgeschiedenis besproken, vanaf de mobilisatie in 1939 tot aan de terugkeer van voor het oorlogsgeweld gevluchte Wageningers in 1945. Wageningen was niet alleen tot twee maal toe frontstad, de stad werd ook twee keer geëvacueerd en bombardementen maakten tientallen burgerslachtoffers. Het verzet manifesteerde al vroeg, terwijl onderduik en vervolging van Joden gruwelijke sporen trokken. De podcast-serie vertelt deze verhalen en plaatst ze in een hedendaags perspectief.

‘Met de ogen van nu’, Wageningse oorlogsverhalen die er toe doen! is te beluisteren via deze website (zie hieronder) en via bekende podcast diensten zoals Spotify en YouTube of YouTube Music. Of gebruik de rss feed https://anchor.fm/s/114147638/podcast/rss voor een andere podcast app.

Voor het najaar plannen producenten Ton van Rhoon en Evertjan van Roekel opnieuw een serie opnamesessies voor podcasts waarin oorlogsverhalen worden gekoppeld aan actuele thema’s. Ook deze nieuwe serie moet zich straks kunnen lenen voor een voorstelling, die past in de unieke setting van schermtheater Visum Mundi.

Opnames en mixage: Marcel Onderstal & Jan Verbiesen
Productie: Dennis Jansen

7 Afleveringen met als eerste een introductie aflevering zijn hieronder te beluisteren door op de titel te klikken:

Introductie (23:57)

Over een oorlogsverhaal dat actueler dan ooit is en nog steeds nieuwe vragen oproept.

1. Mobilisatie en evacuatie (27:00)

Halsoverkop in de verkeerde richting op de vlucht voor Duitse inval en de ellende van de slag om de Grebbeberg.

2. Het gif van de bezetting en lessen voor nu (21:07)

Puinruimen in de wurggreep van de bezetter, uitsluiten van Joodse medeburgers en de kwalijke gevolgen van misleidend taalgebruik.

3. Verzetsgroepen, leven met onderduikers en verzetsdaden met gevolgen (34:56)

Het verzet vindt in Wageningen al vroeg een voedingsboden. Aan onderduikers bieden Wageningers vaak op de meest onmogelijke plekken een schuilplaats. De overval op het bevolkingsregister en de liquidatie van een landverrader.

4. Verzetsmythen en het spook van collaboratie en landverraad (37:00)

Geen landelijke verzetscultuur, maar een Duits vriendelijke overheid en verzetsdaden onder levensgevaarlijke omstandigheden. De verhalen over collaboratie en landverraad zijn lang niet altijd zwart-wit. Maar de SS, het elitekorps van Hitler, werft in ons land wel de meeste vrijwilligers.

5. Verwoestende bombardementen (24:20)

Tientallen Wageningers komen om bij bombardementen op verschillende delen van de stad. Op het Rode Dorp valt bij vergissing een Engelse bom. Jarenlang denken velen in de stad dat dit een proef met een Duitse V1 raket is. De wijk Veluvia wordt op een zelfde manier getroffen. De wijk Sahara wordt aan het begin van Airborne grotendeels verwoest.

6. Vluchten uit levensgevaarlijk gebied (27:42)

Eind 1944 komt de stad voor de tweede keer in de vuurlinie te liggen. Bewoners moeten halsoverkop vluchten voor het oorlogsgeweld. Die tweede evacuatie eist tientallen slachtoffers. Wageningers worden, onder vaak barre omstandigheden, opgevangen door boeren en burgers in de omgeving. Pas lang na 5 mei keren zij terug naar een verwoeste en leeggeroofde stad.

7. Het misverstand 5 mei (21:00)

Capitulatie op 5 mei 1945 in hotel de Wereld. Bevrijdingsstad Wageningen dankt daar haar imago aan, maar in de oorlogsgeschiedenis van de stad was het niet meer dan een incident.